Bundan tam 51. Yıl önce ''Ayşe Tatile Çıktı''. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin 20 Temmuz 1974 sabahında başlattığı Kıbrıs Barış Harekâtı, Türk varlığını adada yok etmeye yönelik saldırıları durdurmuş Kıbrıs Türk halkına özgürlük kapısını aralamıştı.
Kıbrıs’ın Stratejik Önemi ve Osmanlı'dan İngiltere'ye Uzanan Süreç
Kıbrıs, Osmanlı Devleti tarafından 1571’de fethedilmiş, ancak 1878’de Rusya’ya karşı alınan yardım karşılığında geçici olarak İngiltere’ye devredilmişti. Ada, 1914’te İngiltere tarafından tek taraflı ilhak edildi, 1923’teki Lozan Antlaşması’yla da bu durum resmiyet kazandı.
"Enosis" Hayaliyle Gelen Terör Dalgası
Kıbrıslı Rumların 1821’den bu yana kurduğu Enosis hayali (Yunanistan’la birleşme), İngiliz yönetimi döneminde açıkça dile getirilmeye başlandı. 1955 yılında kurulan EOKA adlı terör örgütü, sadece Türklere değil, Enosis’e karşı çıkan Rumlara da saldırdı. 1958’e kadar 400 Rum, 109 Türk ve 100 İngiliz bu saldırılarda hayatını kaybetti. 33 Türk köyü göç etmek zorunda kaldı.
Türkler ise Türk Mukavemet Teşkilatı (TMT) çatısı altında direniş örgütlenmesini güçlendirdi.
Anlaşmalar, Anayasalar ve İhlaller
1959’da Zürih ve Londra Antlaşmaları ile Türkiye, Yunanistan ve İngiltere’nin garantörlüğünde Kıbrıs Cumhuriyeti kuruldu. Ancak 1963’te Rumlar, Kıbrıslı Türklere tanınan hakları kaldırdı, yeniden saldırılar başladı. 1964'te Erenköy'de Türk sivillere yönelik katliam girişimi yaşandı. Türkiye’nin hava müdahalesi Rum saldırısını püskürttü.
Bu müdahalede şehit olan Yüzbaşı Cengiz Topel, Kıbrıs’ta şehit olan ilk Türk pilot olarak tarihe geçti.
20 Temmuz 1974, Kıbrıs Barış Harekâtı Başlıyor
Yunanistan’ın desteklediği 15 Temmuz 1974 darbesiyle Kıbrıs’ta düzen bozuldu. Bunun üzerine Türkiye, garantörlük hakkını kullanarak 20 Temmuz sabahı Kıbrıs Barış Harekâtı’nı başlattı.
Parola: "Ayşe tatile çıksın."
Türk ordusu kısa sürede adada önemli bölgeleri kontrol altına aldı. 22 Temmuz’da BM’nin çağrısıyla ateşkes sağlandı. Ancak Rum-Yunan tarafının uzlaşmaz tavrı sonucu 14 Ağustos’ta ikinci harekât başladı ve bugünkü sınırlar oluştu.
498 Mehmetçik, 786 Mücahit Şehit Düştü
Kıbrıs Barış Harekâtı, Türk ve Kıbrıslı Türk halkı için bir dönüm noktası oldu. Harekât sırasında 498 Mehmetçik ve 786 Kıbrıslı Türk mücahit şehit oldu.
Bu süreçte Anadolu Ajansı (AA), tarihi gelişmeleri ilk duyuran medya kuruluşu oldu. AA, saat 06.10’da, "Başbakan açıkladı: Kıbrıs’tayız" manşetiyle haberi dünyaya servis etti.
Bağımsızlık Yolculuğu, KTFD’den KKTC’ye
Harekât sonrası Kıbrıslı Türkler önce 1974’te Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi’ni, ardından 1975’te Kıbrıs Türk Federe Devleti’ni (KTFD) ilan etti. Nihayet 15 Kasım 1983’te Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) kuruldu. Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş oldu.
Ambargolar ve Adadaki Dengesiz Büyüme
Harekât ile olası bir etnik temizlik önlenmiş olsa da Kıbrıs Türkleri hâlâ siyasi ve ekonomik ambargolarla karşı karşıya. Rum kesimi 2004’te AB’ye üye olurken, KKTC dışlanmaya devam etti. AB vatandaşlığı üzerinden Rumlar adaya nüfus taşımayı sürdürürken, KKTC’ye uygulanan izolasyon Türk tarafının kalkınmasını zorlaştırıyor.
Kıbrıslı Türkler 20 Temmuz’u “Barış ve Özgürlük Bayramı” Olarak Kutluyor
Bugün Kıbrıs Türk halkı, 20 Temmuz’u “Barış ve Özgürlük Bayramı” olarak kutluyor. Türkiye’nin desteğiyle, siyasi tanınma mücadelesi sürerken, Kıbrıs Barış Harekâtı’nın 51. yılı vesilesiyle şehitler dualarla anılıyor.
