Burdur'un Gölhisar ilçesinde Boubon Antik Kenti'nde 1960'lı yıllarda yapılan kazılar sonucunda yurt dışına çıkartılan Roma İmparatoru Marcus Aurelius'un heykeli 65 yıl sonra ait olduğu yere Türkiye'ye iade edildi.
Heykel, yıllar süren bilimsel araştırmalar, arşiv çalışmaları ve uluslararası iş birlikleri sayesinde Türkiye’ye kazandırıldı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, “Tırnaklarımızla kazıyarak gereken delilleri topladık ve Filozof İmparator Marcus Aurelius'u ait olduğu topraklara geri getirdik,” dedi.
Heykelin İzini Prof. Dr. Jale İnan Sürdü
M.S. 2-3. yüzyıllara tarihlenen Marcus Aurelius heykeli, filozof kimliğiyle öne çıkan bir Roma İmparatoru olarak, antik sanat tarihinde özel bir yere sahip. Eserin Boubon Antik Kenti'ne ait olduğu bilgisi, Prof. Dr. Jale İnan’ın öncülüğünde yapılan çalışmalarla bilim dünyasının gündemine taşındı.
ABD’de Müze Koleksiyonundaydı
Heykel, yıllar içinde el değiştirerek ABD’nin Ohio eyaletindeki Cleveland Sanat Müzesi koleksiyonuna dahil edildi. Türkiye, 2021 yılında başlattığı hukuki süreçte New York Manhattan Bölge Savcılığı ve ABD İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi (HSI) ile iş birliği yaparak Boubon kökenli olduğu tespit edilen Lucius Verus, Septimius Severus ve Caracalla gibi diğer heykellerin iadesini de sağlamıştı.
Marcus Aurelius’un iadesi için yürütülen çalışmalarda kaidesindeki negatif izler, tanık ifadeleri, benzer sandalet örnekleri ve akademik belgeler de delil olarak sunuldu.
Toprak Analiziyle Kesin Kanıt
Cleveland Müzesi, Ekim 2023’te iade kararına itiraz ederek dava açtı. Ancak Almanya’daki Curt Engelhorn Arkeometri Merkezi'nde yapılan analizlerde, heykelin Boubon toprağında gömülü kaldığı bilimsel olarak kanıtlandı. Referans toprak örneği olarak Burdur Müzesi’ndeki Valerianus heykeli kullanıldı ve iki eser arasında toprak bileşimi birebir uyuştu.
Zorlu süreci anlatan Kaçakçılıkla Mücadele Dairesi Başkanı Zeynep Boz, “Toprak örneğini almak için tırnaklarımızla kazıyarak çalıştık. Sonuç, bizim haklılığımızı bir kez daha kanıtladı,” dedi.
Cleveland Müzesi Davadan Vazgeçti
Toprak analizleri ve bilimsel delillerin ardından Cleveland Sanat Müzesi davadan vazgeçti ve iade kararını kabul etti. Heykel, Türk Hava Yolları'na ait bir uçakla Türkiye’ye getirildi.
Bakan Ersoy Ne Söyledi?
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya paylaşımında iade sürecini "tarihi bir başarı" olarak nitelendirdi:
"Uzun soluklu bir mücadeleydi. Biz haklıydık, kararlıydık, sabırlıydık ve kazandık. Marcus Aurelius’un ülkemize dönüşü, yıllardır süren hak arayışımızın somut bir sonucudur."
Heykelin Ankara’da yapılacak özel bir sergiyle halkla buluşturulacağı belirtildi.
