Osmaniye’nin somut olmayan kültürel mirası olan Hu nedir, ne anlama gelir? Osmaniye’nin, Doğu Çukurova’nın, Amanos Dağlarının somut olmayan kültürel miraslarını anlatmaya söz vermiştik. Geçen sayımızda Amanos Dağı’nın adının etimolojik anlamı nedir deyip, Amon, Amen ve Amin sözlerinin kökenini anlatıp; bunun en eski belgelerde de yazıldığı gibi Hristiyanların Amen, Müslümanların Amin sözlerinin Amon sözüne dayandığı ve bunun da Amanos Dağlarında oturan ana tanrıça Amon’a dayandığını anlatmıştık. Bugünkü yazımızda da HU, HUVAVA’nın ne anlama geldiğini anlatmaya çalışacağız.
Hu sözünü kullanmayan, bilmeyen yok gibidir.
Hu diyelim! Ya Hu! Hu Erenler!
Türk Dil Kurumu’nun sözlüğüne baktık, şöyle diyor:
“Neredesin, bana bak” anlamlarında, genellikle kadınlar tarafından kullanılan bir seslenme sözü.
Dervişler arasında kullanılan bir seslenme sözü.
İyi de ne anlama geliyor bu önemli sözcük? Sözcük anlamı nedir?
Huvava (Hu), Amon(os) dağlarının koruyucu tanrısıdır. Bu konudaki en temel belge Gılgamış Destanıdır. Bu destanın en temel aktörü, kahramanı Bilgameş’ten sonra Amanos Dağlarının koruyucu tanrısı HU’dur, HU babadır.
Gılgamış ve Enkudu Sedir Dağı’na Humbaba’yla savaşa giderler ve bu konuda düşler görürler. Gılgamış bir düş görür. Düşü yorması için arkadaşı Enkudu’ya sorar. Enkudu düşü yorar: “Arkadaş, gördüğün dağ Humbaba’dır” der. Bunu şunun için dedik: Humbaba dağın koruyucu tanrısıdır ve aynı zamanda dağ Humbaba’dır. Yani Amanos Dağı’nın bir diğer adı da HU Dağı’dır.
Gılgamış ve arkadaşı Enkudu, korkarak dağın ağaçlarını gizlice kesmeye başlar. Bunu duyan dağın koruyucu tanrısı Humbaba şöyle der:
“Kimdir o, dağlarımın çocukları olan ağaçlarımın ırzına geçen? Kimdir o, katranı (ağaçları) deviren?”
Bu söz, beş bin yıl önce için çok önemlidir. Humbaba dağın ağaçlarını çocukları olarak görüyor. Ağaçları kesmeyi, çevreyi tahrip etmeyi de çocukların ırzına geçmek kadar onursuz görüyor. Kimi kimseler, Humbaba’yı önemli bir çevreci olarak görüyor.
Huvava, Amanos Dağları bölgesi için önemli bir mitolojik olaydır. Hu anlayışı, mitolojisi; Hindistan’ın kuzeyi, Afgan, İran (Fars), Kürtler, Aleviler ve Anadolu insanının bir anlayışıdır. Aslında HU anlayışı çok daha eski olarak Uygurlara dayanır.
HU BİLGİLERİ – HU HAN
Çinliler Uygurlara HU ya da HUEY diyor.
Uygurlar, Mu uygarlığının en büyük ve temel yapısı, yapı taşıdır. Uygurlar, Muyu “Muy, Uy, Huy, Huey, Hu” şeklinde telaffuz ediyor. Kısaca Uygurlar Mu’yu Uy temel kökü ile telaffuz ediyor.
Peki Uygar, Uygur ne demek?
Mu’ya, Uy’a ilişkin demek.
Uygar yani medeni, anlayışlı, ekinli, kültürlü demek.
İşte Çinliler de Uygurlara HU ya da HUEY derken, Uygurların kendilerine verdikleri (aslında aldıkları) söz, anlam ve telaffuzla söylüyorlar. Aslında Mu → Hu → Huey’e dönüşüyor.
Çinlilerin o meşhur kralının adı da HU HAN’dır.
Burada da Hu, Uygurların adı; Han da Türklerin baş yöneticisinin adıdır.
Dünyanın en büyük eseri olan Beyaz Piramit içinde uyuyan Çin İmparatoru Hu Han, öbür dünyada savaş olursa cennette kendini korumak üzere 8 bin seramik asker ordusu yaptırmış. Bir sanat harikası olan bu, birbirine benzemeyen ve tamamen kendi beden ölçülerinde yapılan seramik askerlerin bulunduğu Çin/Şian Müzesi’ndeki kazılar sürüyor. Bu sanat eserlerini Uygur Türkü sanatçıların yaptığı söyleniyor.
Bizce Gılgamış Destanı’nda uzunca anlatılan bu Hu kültürünü günümüzde iyi değerlendirmeliyiz.
Sonuç olarak; kökü Mu uygarlığına, Uygur Türk uygarlığına dayanan, yani binlerce yıllardan beri gelen Hu sözü önemli olmalıdır. Gılgameş Destanı’nda belirtildiği gibi en az beş bin yıl önce Amanos Dağlarının koruyucu tanrısının adı HU babadır. Hatta dağın kendisi tanrıdır ve adı da HU Dağı’dır. HU, Uygur Türk uygarlığına verilen isimlerden bir tanesidir. Böylece beş bin yıl önce Amanos Dağları, Uygur Türklerinin bir kültür bölgesidir.
TDK’nın Hunun anlamını söylerken dalga geçmesine; Türkler ve kültürünü aşağılayıcı açıklamalarına mollaların aklı ancak böyle varır. Demek ki Hu, kadınların bir seslenme biçimiymiş. Ya da dervişlerin bir seslenme biçimiymiş. İyi de anlamı? İşte Hu’nun anlamını, tarihi misyonunu, kökenini sizlere sunduk.
Hu, Amanos Dağlarının adı ve Uygur Türk dünyasına verilen bir isim olarak önemlidir. Böylece bu tarihten beri gelen Hu ismi, anlamı, tarihçesi Osmaniye bölgesinin somut olmayan bir ekinsel-kültürel mirasıdır. Bunu korumalıyız.