Yaşar Kemal’in ölümsüz eseri İnce Memed, yalnızca Türk edebiyatının değil, dünya kültür tarihinin de en ilginç başarı hikayelerinden birine imza attı. 40’tan fazla dile çevrilen, milyonlarca okura ulaşan dev yapıt; Küba’dan Üsküp’e uzanan filmlere, dizilere ve sansür engellerine takılan çarpıcı bir serüvenin başrolü oldu.
Yasaklar Aşarak Üsküp’e Uzanan Sinema Filmi
Anadolu’daki ağalık sömürüsünü ve çarpık düzeni gözler önüne seren İnce Memed’in beyaz perdeye aktarılma süreci büyük engellerle karşılaştı. Dönemin yönetimi tarafından "komünizm propagandası yapıldığı" gerekçesiyle Türkiye’de çekilmesine izin verilmeyince yapımcı Fuat Kavur rotayı değiştirdi.
Ekip, filmi Makedonya’daki Türk köylerinde çekmek zorunda kaldı. 1984 yapımı filmde Abdi Ağa’yı canlandıran ve senaryoyu da yazan ünlü oyuncu Peter Ustinov’un performansı ön plana çıksa da yapıt, romanın edebi derinliğinin gerisinde kaldığı gerekçesiyle eleştirildi.
Küba’da 77 Bölümlük Ekran Fenomeni: El Halcon
Eserin en şaşırtıcı başarısı ise Atlas Okyanusu’nun ötesinde yaşandı. Küba televizyonlarında El Halcon (Şahin) adıyla yayınlanan İnce Memed, tam 77 bölüm boyunca ekranlarda fırtına gibi esti. Başrollerini Jorge Villazón ve Irela Bravo’nun paylaştı dizi, adada reyting rekorları kırdı. Reyting ölçümlerine göre yapımı en çok izleyen kitle ise her yaştan Kübalı kadınlar oldu.
Che Guevara’nın Yarım Kalan Türkiye Planı
İnce Memed’in Küba’daki bu büyük etkisinin arka planında tarihi bir detay da yatıyor. 1959 yılında diplomatik temaslar için tura çıkan Che Guevara’nın planları arasında Türkiye de bulunuyordu. Ancak dönemin Menderes hükümetinden davet gelmeyince bu ziyaret gerçekleşemedi. Che Türkiye’ye gelemedi ama gezisinden 22 yıl sonra Küba halkı, Anadolu’nun yakın tarihini ve halkın adalet mücadelesini İnce Memed sayesinde tanıdı.
Çizgi Romandan Türkülere Tam Bir Kültür İkonu
İlk olarak 1955 yılında basılan ve geçtiğimiz dönemde 79. baskısına ulaşan İnce Memed; Selda Bağcan’ın yanık sesinden yükselen türkülerden tiyatro sahnelerine, İsmail Gülgeç’in çizgi romanlarından animasyonlara kadar pek çok alanda yaşamaya devam ediyor. "Burada ağa yok, herkes kendisinin ağası!" sözüyle hafızalara kazınan dev eser, adaletsizliğe başkaldırının küresel simgesi olmayı sürdürüyor.
