Doğu Çukurova ve Osmaniye bölgesinin somut olmayan kültürel miraslarını anlatmaya devam ediyoruz. Bu mirasların en önemlilerinden biri kuşkusuz Lokman Hekim olgusudur. Peki, Lokman Hekim bu bölge için ne ifade ediyor ve iddialarımızı hangi temellere dayandırıyoruz?
Gılgamış Destanı'ndan Amanoslar'a Ölümsüzlük Arayışı
Beş bin yıl önceki Gılgamış Destanı'nın özü, ölümsüzlüğe erişmek ve bunun ilacını bulmaktır. Bu amaçla Mezopotamya’daki Uruk şehrinin yarı tanrı, yarı insan kralı Gılgamış; ölümsüzlük ilacını Doğu Akdeniz kıyılarında, özellikle de Amanos Dağları'nda arar. Bu dağın koruyucusu Tanrı Huvava ile savaşır. Destanın önemli bir bölümü Amanoslar'da geçer. Lokman Hekim olayının özü de ölümsüzlüğün ilacını bulmaktır. Bu anlamda Lokman Hekim vakası, Gılgamış Destanı'nın Amanos Dağları ve Doğu Çukurova'ya özgü bir biçimidir. Osmaniyeli yazar Ali Püsküllüoğlu da Efsanelerimiz adlı kitabında; Lokman Hekim olayının Misis'ten başlayarak Ceyhan nehrinin iç kısmını ve Amanos Dağları'nın Gaziantep'e kadar olan alanını kapsadığını belirtir.
Tıp Tarihinin Başkenti: Doğu Çukurova
Lokman Hekim olayı gerçek midir yoksa bir destan mı? Aslında her ikisidir. Her destan bir gerçeklikten türemiştir; gerçeğin abartılı, gizemli ve şiirsel bir anlatımıdır. Doğu Çukurova ve Amanosların gerçek tıp tarihinden satır başları bu gerçekliği desteklemektedir:
Sümerler ve Bitkisel İlaçlar: Sümerler ölümsüzlük ilacını bu bölgenin otlarından ve çiçeklerinden elde etmeye çalışmıştır.
Kizzuvatna ve Kraliçe Puduhepa: 3500 yıl önce bu bölgede kurulan Kizzuvatna Devleti'nin Kraliçesi Puduhepa, tıp merkezleri ve okulları kurarak başka ülkelere hekimler yetiştirip göndermiştir.
İlk Sağlık Evleri: 3800 yıl önce Adana Tepebağ’da kurulan sağlık evinin başhemşiresinin adı Satsaneferu’dur.
Antik Tıp Okulları: M.Ö. 6. yüzyıldan itibaren Yumurtalık ve Düziçi bölgelerindeki Asklepios tıp okullarında organ nakli denemeleri yapıldığı bilinmektedir.
Dioskorides ve Materia Medica: M.S. 1. yüzyılda Osmaniye yakınlarındaki Anavarza şehrinde yaşayan Hekim Pedanius Dioskorides, 500 ilacın formülünü içeren ve günümüzde bile kaynak gösterilen Materia Medica (Tıbbi Maddeler) kitabını yazmıştır.
Yaşayan Gelenek: Bugün bile Osmaniye Düziçi’nde "Gelin Garı" gibi doğal tedavi merkezleri varlığını sürdürmektedir.
Yedi Kartal Ömrü ve Kaybolan Reçete
Lokman Hekim, insanlara ilaçlar yapan bilge bir hekimdir. Kır bayır gezip çiçekler toplayan, deneyler yapan bu güzel insan, bir gün kulağına gelen "Neden ölümsüzlüğün ilacını yapmıyorsun?" sesiyle bu arayışa girer. Uzun çabalar sonunda ilacı bulur ancak bunu halkla paylaşmak ister. Halkı bir nehir köprüsü yanında toplar; reçeteler bir kütüğün üzerindedir. Tam ilacı kullanacakken çıkan bir yel, kağıtları ırmağa sürükler. Kurtarılabilen az sayıda kağıt, bugünkü ilaçların temelini oluşturur.
Bundan sonra Lokman’a başka bir ses gelir: "Ölümsüzlüğün ilacını yapamazsın, olsa olsa 7 kartal ömrü yaşayacak kadar ilaç yapabilirsin." Lokman, sırayla yedi kartal besler. Yedinci kartal yaşlanıp kayadan yuvarlanarak öldüğünde, Lokman Hekim de hayata gözlerini yumar. Lokman Hekim bir destandan öte, Doğu Çukurova ve Amanoslar’ın köklü bir gerçekliğidir.