Isparta Süleyman Demirel Üniversitesi’nden Ahmet Kubilay Aksakal ve Abdullah Gündoğay tarafından hazırlanan bilimsel çalışmada, 6 Şubat felaketinin Osmaniye özelindeki teknik röntgenini çekti.
İşte Osmaniye'de binaların neden hasar aldığına ve gelecekte bizi nelerin beklediğine dair o çarpıcı detaylar.
Osmaniye'de Binaların Hasar Karnesi Çıktı
6 Şubat 2023 tarihinde Pazarcık ve Elbistan merkezli meydana gelen 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki depremler, Osmaniye’de 1010 vatandaşımızın hayatını kaybetmesine ve 2500 kişinin yaralanmasına neden oldu. Şehir genelinde yapılan geniş çaplı incelemelerde tam 134 bin 314 yapı kontrol edildi.Bu yapıların çok büyük bir kısmı, yani %91,46’sı depremi hasarsız veya az hasarlı atlatmayı başardı. Ancak madalyonun diğer yüzünde 9 bin 167 ağır hasarlı, 531 acil yıkılacak ve 702 tamamen yıkılmış bina gerçeği duruyor.
Araştırmacılar Aksakal ve Gündoğay, bu yıkımların tesadüf olmadığını teknik verilerle ortaya koyuyor.Beton Değil, Adeta Dere Yatağı KullanılmışSaha gözlemlerinde öne çıkan en büyük sorun yetersiz malzeme kalitesi olarak belirlendi. Özellikle 2000 yılı öncesi inşa edilen, hazır betonun kullanılmadığı binalarda betonun içindeki agreganın (çakıl ve kum) standarda uymadığı görüldü.Düz yüzeyli donatı (nervürsüz demir) kullanımı nedeniyle beton ve demir arasındaki bağın (aderans) koptuğu saptandı.
Bu durum, sarsıntı anında binanın esnemek yerine cam gibi kırılmasına, yani gevrek hasara yol açtı. Donatılarda 135 derecelik kancaların yapılmaması ve etriye sıklaştırmasındaki ihmaller, kolonların taşıma gücünü yerle bir etti.Dükkan Katları ve Mimari Hatalar Yıkımı TetiklediOsmaniye’deki binalarda "yumuşak kat" ve "zayıf kat" düzensizlikleri de ağır hasarın ana aktörleri arasındaydı.Dükkan Katları Ticari kaygılarla giriş katların yüksek tutulması ve duvar alanlarının azaltılması rijitlik farkı yarattı.Bant Pencereler Bodrum ve zemin katlarda havalandırma için açılan dar pencereler "kısa kolon" etkisine neden olarak kolonları deprem kuvvetine karşı savunmasız bıraktı.
Bitişik Nizam ve Çekiçleme Binalar arasında yeterli deprem derzi bırakılmaması sonucunda komşu yapılar sarsıntı anında birbirine çarparak hasar verdi.Pazarcık Depremi Osmaniye'yi Daha Fazla ZorladıTeknik analizlere göre Osmaniye üzerindeki en yıkıcı etkiyi Pazarcık merkezli ilk deprem yarattı.
Şehirdeki ivmeölçer istasyonlarından (özellikle 8002 kodlu istasyon) alınan veriler, deprem kuvvetinin bazı bölgelerde yönetmeliklerdeki tasarım değerlerini aştığını gösterdi. Yerçekimi ivmesinin yaklaşık üçte biri büyüklüğündeki bu kuvvetler, mühendislik hizmeti almamış binalarda kapasite aşımına neden oldu.
Aksakal ve Gündoğay, Osmaniye özelindeki bu çalışmanın gelecekteki kentsel dönüşüm ve güçlendirme çalışmaları için hayati bir rehber olduğunu vurguluyor.
