Son yıllarda psikolojik destek arayışında olan birçok kişi yapay zeka destekli sohbet robotlarına yöneliyor. Ancak uzmanlar, bu sistemlerin gerçek psikoterapinin yerini tutamayacağı konusunda uyarıyor. Acıbadem Adana Hastanesi Klinik Psikoloğu Dilara Boyraz Giriş, terapinin güven, empati, gizlilik ve klinik uzmanlık gerektiren profesyonel bir süreç olduğunu belirterek yapay zeka ile yapılan sohbetlerin psikolojik destekle karıştırılmaması gerektiğini söyledi.
“Psikoterapi rastgele bir sohbet değildir”
Klinik Psikolog Dilara Boyraz Giriş, psikoterapinin çoğu zaman yalnızca dertleşmek ya da tavsiye almak olarak algılandığını ancak gerçekte çok daha kapsamlı bir süreç olduğunu ifade etti.
Terapinin belirli bir çerçevesi ve bilimsel yöntemleri olduğunu belirten Giriş, terapistin yalnızca dinleyen kişi olmadığını, aynı zamanda danışanın ihtiyaçlarını değerlendiren ve kanıta dayalı yöntemlerle ilerleyen bir uzman olduğunu söyledi.
Yapay zeka empatik görünebilir ama sorumluluk taşımaz
Yapay zeka sistemlerinin geniş veri setleriyle eğitilen büyük dil modellerine dayandığını hatırlatan Giriş, bu sistemlerin insan benzeri yanıtlar verebilse de klinik sorumluluk taşımadığını vurguladı.
Birçok sohbet robotunun terapötik protokollere dayanmadığını belirten Giriş, bu sistemlerin risk değerlendirmesi yapamayacağını, kriz anlarında doğru müdahalede bulunamayacağını ve etik sorumluluk üstlenemeyeceğini ifade etti.
Aşırı onaylama ve bağımlılık riski
Yapay zeka sohbet robotlarının kullanıcıyla etkileşimi sürdürmek üzere tasarlandığını belirten Giriş, bunun bazı riskler doğurabileceğine dikkat çekti. Sistemlerin kullanıcıyı sürekli onaylama eğiliminde olabileceğini ifade eden Giriş, bunun sağlıksız duygusal bağlara yol açabileceğini ve kişilerin profesyonel yardım arayışını geciktirebileceğini söyledi.
Veri güvenliği konusunda uyarı
Ruh sağlığına ilişkin bilgilerin en hassas kişisel veriler arasında yer aldığını hatırlatan Giriş, yapay zeka sistemlerinin her zaman klinik uygulamalarda olduğu gibi etik ve düzenleyici kurallara bağlı olmadığını belirtti. Bu nedenle veri saklama ve paylaşım politikalarının her zaman şeffaf olmayabileceğini ve kullanıcılar açısından ek risk oluşturabileceğini söyledi.
“Yapay zekayı bilinçli ve sınırlı kullanın”
Yapay zekanın tamamen reddedilmesi yerine bilinçli ve sınırlı bir şekilde kullanılmasının daha doğru olacağını ifade eden Giriş, bu sistemlerin bazı durumlarda bilgiye ulaşmayı kolaylaştıran yardımcı araçlar olabileceğini söyledi.
Ancak günlük yaşamı etkileyen duygusal sorunlar, ilişki problemleri veya işlevsellikte belirgin düşüş gibi durumlarda mutlaka bir ruh sağlığı uzmanına başvurulması gerektiğini vurguladı.