Sosyal Güvenlik Kurumu'nun son dönemde ağırlık verdiği "sahte sigortalılık" ve "fiili çalışma" denetimleri, bu kez aile içi işletmelere uzandı. Geçmiş yıllarda çocuklarının sigorta başlangıcı erken olsun ya da prim günleri dolsun diye kendi şahıs işletmesinde (dükkan, imalathane, büro) evladını sigortalı gösteren anne ve babalar için yasal süreç başlıyor.
SGK risk analizi ve dijital veri tabanı (e-Okul, MERNİS ve nüfus kayıtları) entegrasyonu sayesinde, çocuk yaşta yapılan sigorta bildirimleri artık yapay zeka destekli sistemler tarafından otomatik olarak şüpheli listesine alınıyor.
SGK Neleri İnceliyor? Hangi Şartlar Aranacak?
Bir kişinin çocuk yaşta anne veya babasının yanında sigortalı sayılabilmesi için sadece kağıt üstünde evrak doldurması yeterli değil. SGK müfettişlerinin denetim listesinde şu kritik sorular yer alıyor:
- Fiili Çalışma Var mı? Çocuk, belirtilen tarihlerde o işyerinde gerçekten ve bedenen çalıştı mı?
- Eğitim Hayatı ile Çelişiyor mu? Sigortalı gösterilen saatlerde çocuğun okulda, derste veya sınavda olup olmadığı e-Okul kayıtlarıyla karşılaştırılıyor.
- Maaş Ödemesi Yapıldı mı? Çalışmanın gerçek bir iş sözleşmesine dayandığını kanıtlayan, çocuğun adına açılmış düzenli banka dekontları mevcut mu?
Mevzuata göre, çocuk ile anne-baba arasında emir-talimat ve net ücret ilişkisi (hizmet akdi) ispatlanamazsa, yapılan çalışma "aile içi yardımlaşma" sayılıyor ve sigortalılık statüsü tamamen geçersiz kılınıyor.
Kurallara Uymayanların Emekliliği İptal Edilebilir!
Yapılan geriye dönük incelemeler sonucunda çalışmanın sahte veya paravan olduğu tespit edilirse ağır yaptırımlar uygulanacak:
- Prim Günleri Siliniyor: 18 yaş altı o döneme ait tüm prim günleri ve sigorta başlangıcı iptal ediliyor.
- Maaşlar Geri İstenecek: İptal edilen günler nedeniyle emeklilik hakkını kaybedenlerin emekli aylıkları kesilecek. Vatandaştan kaynaklı usulsüzlüklerde, SGK'nın geriye dönük yaptığı ödemeler 10 yıllık faiziyle birlikte geri tahsil edilecek.
- İdari Para Cezası: Sahte bildirimde bulunan işletmelere ağır idari para cezaları kesilecek.