SGK’nın 2016 yılından bu yana sürdürdüğü “Sahte İş Yeri ve Sahte Sigortalılık Tespit Projesi” kapsamında yapılan incelemelerde 3 bin 273 sahte iş yeri belirlendi. Bu iş yerleri üzerinden yapılan usulsüz sigorta bildirimleri tek tek iptal edildi.
Yapay Zekâ Destekli Denetim
Kurum, milyonlarca veriyi yapay zekâ destekli sistemler ve gelişmiş algoritmalarla analiz ederek fiilen çalışmadığı halde sigortalı gösterilen kişileri tespit ediyor. Yaklaşık 100 farklı parametreyi değerlendiren sistem, prim ödeme düzeni, çalışan sayısı ve iş kolu uyumu gibi kriterleri inceleyerek riskli durumları ortaya çıkarıyor.
“Hatır Sigortası” Uyarısı
İsa Karakaş, konuyla ilgili değerlendirmesinde “hatır sigortası” olarak bilinen uygulamalara dikkat çekti. Birçok kişinin, sigortalı gösterildiği iş yerinin detaylarını bilmeden işlem yaptırdığını belirten Karakaş, bu durumun ciddi sonuçlar doğurduğunu vurguladı.
SGK mevzuatına göre sigortalılığın geçerli sayılabilmesi için fiili çalışma ve işverene bağlılık şartlarının sağlanması gerekiyor. Bu şartların eksik olması halinde sigortalılık geçersiz kabul ediliyor.
Milyarlarca Liralık Kamu Zararı
Projenin son aşamalarında dikkat çeken veriler ortaya çıktı. 15’inci fazda 128 iş yerinde 18 bin 191 sahte sigortalı tespit edilirken 487,5 milyon liralık borç belirlendi. 16’ncı fazda ise 195 iş yerinde 20 bin 578 sahte sigortalı ortaya çıkarıldı ve 1,27 milyar liralık kamu zararı hesaplandı.
Maaşlar Faiziyle Geri Alınıyor
SGK, sahte sigortalılık tespit edilen durumlarda yalnızca sigortayı iptal etmekle kalmıyor; emekli maaşlarını da kesiyor. Bugüne kadar yapılan ödemeler faiziyle geri talep edilirken, sağlık harcamaları da ilgili kişilerden tahsil ediliyor. Ayrıca hem sahte sigortalı gösterilen kişiler hem de bu sistemi kuranlar hakkında adli süreç başlatılıyor.