Next
Adana, Hatay, Gaziantep ve Osmaniye’de göz tansiyonu tanısı konan hasta sayısının Türkiye ortalamasının üzerinde seyrettiği belirtiliyor. Bölgede bu tabloya katkı yapan birden fazla etken var. akraba evlilikleri, uzun ve sıcak yazlar, yaygın diyabet ve hipertansiyon, büyük hastanelerin çevre illerden hasta çekmesi ve geç teşhis.
Tıp dilinde glokom olarak adlandırılan göz tansiyonu, göz içi basıncının zamanla görme sinirine zarar vermesiyle gelişiyor. Hastalık uzun yıllar sessiz ilerleyebiliyor. Hasta görmesinin azaldığını fark ettiğinde sinirdeki hasar çoğu zaman kalıcı hale gelmiş oluyor.
Aile öyküsü ve akraba evliliği
Ailesinde glokom bulunanlarda hastalık riski belirgin biçimde yükseliyor. Çukurova ve Güneydoğuda akraba evlilikleri ülke geneline kıyasla daha sık görülüyor, bu da riski artıran bir unsur akraba evliliğinde her iki ebeveynden aynı hatalı genin geçme ihtimali artıyor bu durum özellikle bebeklik döneminde ortaya çıkan doğuştan (konjenital) glokom için risk oluşturuyor.
Güneş ve PEX
Bölgenin iklimi bir başka riskle de bağlantılı: psödoeksfoliasyon sendromu (PEX). Bu sendromda göz merceğinin yüzeyinde ve çevresinde ince, kepeğe benzeyen birikintiler oluşuyor. Birikintiler gözün sıvı boşaltım kanallarını tıkadıkça göz içi basıncı yükseliyor.
PEX’e bağlı glokom diğer türlere göre daha hızlı ilerleyebiliyor ve tedaviye daha zor yanıt verebiliyor.
PEX, Türkiye’de ve Akdeniz ülkelerinde sık görülüyor. Güneş ışığı ve UV maruziyetiyle ilişkisi hâlâ araştırılıyor. Tarımda ya da inşaatta uzun süre açık havada çalışanların daha fazla risk altında olabileceği değerlendiriliyor.
Diyabet ve hipertansiyon
Bölgede yaygın olan diyabet ve yüksek tansiyon da göz sağlığını tehdit ediyor. İyi kontrol edilmeyen diyabet gözdeki küçük damarlara zarar veriyor göz buna yeni ama sağlıksız damarlar oluşturarak yanıt verebiliyor bu damarlar sıvı boşaltım kanallarının çevresinde geliştiğinde “neovasküler glokom” ortaya çıkıyor. Ağrılı seyredebilen bu tür tedavisi en güç glokom türlerinden biri.
Referans hastanelerin etkisi
Rakamlardaki yüksekliğin bir kısmı kayıt düzeniyle ilgili. Adana’daki Çukurova Üniversitesi Balcalı Hastanesi ve Şehir Hastanesi ile Gaziantep’teki büyük hastaneler, çevre illerden de çok sayıda hasta kabul ediyor.
Osmaniye, Kahramanmaraş, Kilis ve Mersin’in bazı ilçelerinden ileri tetkik için gelen hastaların tanısı bu merkezlerde konuyor.
Vaka da çoğunlukla burada kayda geçiyor bu nedenle Adana ve Gaziantep’e ait rakamların bir bölümü komşu illerin hastalarını da içeriyor.
Geç teşhis
Glokom erken dönemde ağrı ya da kızarıklık yapmıyor. Görme kaybı genellikle çevreden başlıyor ve hasta tarafından uzun süre fark edilmiyor. Bölgede, özellikle kırsal kesimde, düzenli göz muayenesi yaptırma alışkanlığı yaygın değil. Pek çok hasta ancak görmesi bulanıklaştığında doktora gidiyor ve tanı hastalığın ilerlemiş evresinde konuyor.
Düzenli kontrol önemli
Göz hekimleri, 40 yaşın üzerindeki herkesin belirli aralıklarla göz içi basıncını ölçtürmesini ve göz dibi muayenesi yaptırmasını tavsiye ediyor. Ailesinde glokom olanlar, diyabet ya da hipertansiyon hastaları ve uzun süre güneş altında çalışanlar kontrollerini aksatmamalı.
Erken teşhis edilen glokom göz damlaları, lazer ya da cerrahi yöntemlerle kontrol altına alınabiliyor. Ancak kaybedilen görme geri kazanılamıyor.
