Geceleri uyumadan hemen önce telefona bakanların sayısı her geçen gün artıyor. Ancak uzmanlara göre bu davranış, masum bir alışkanlık olmaktan çok uzak. Bilim insanları, ekranlardan yayılan mavi ışığın yalnızca uyku düzenini değil, aynı zamanda beyin ve kalp sağlığını da olumsuz etkilediğini belirtiyor. Harvard araştırmacılarının yaptığı son çalışma, telefon ışığının uykuyu sabote ettiğini ve uzun vadede ciddi sağlık sonuçları doğurabileceğini ortaya koydu.
MAVİ IŞIK UYKU DÜZENİNİ ALTÜST EDİYOR
Harvard Medical School’da yapılan bir araştırma, cep telefonu, tablet ve bilgisayar ekranlarından yayılan mavi ışığın, uyku döngüsünü düzenleyen melatonin hormonunun üretimini baskıladığını gösterdi. Bu durum, vücudun geceye hazırlanmasını engelleyerek biyolojik saatin dengesini bozuyor. Uzmanlara göre, günün sonunda dinlenmek yerine ekrana odaklanmak, beynin hâlâ gündüz olduğunu sanmasına yol açıyor. Bu da uykuya dalma süresini uzatırken derin uyku evresini kısaltıyor.
Harvard Üniversitesi Uyku Tıbbı Profesörü Dr. Charles Czeisler, bu konuda yaptığı açıklamada, ekran ışığının beyne “uyanık kal” sinyali gönderdiğini ve bunun doğal uyku ritmini ciddi şekilde bozduğunu ifade etti. Uzun süreli ekran maruziyetinin, uykusuzluk ve sabah yorgunluğu gibi sorunları beraberinde getirdiğini belirten Czeisler, bu etkinin özellikle gençler ve çalışan yetişkinler arasında çok daha yaygın hale geldiğini vurguladı.
TELEFON ALIŞKANLIĞI SAĞLIK RİSKLERİNİ ARTIRIYOR
Uzmanlar, yatmadan önce telefona bakmanın yalnızca uykusuzluk değil, bir dizi başka sağlık sorununu da tetiklediğini dile getiriyor. Gözde kuruluk ve ağrı, sürekli ekran ışığına maruz kalmanın ilk belirtileri arasında yer alıyor. Bu durum, uzun vadede kalıcı görme yorgunluğuna yol açabiliyor.
Bunun yanı sıra, sosyal medya akışı, mesajlar ve bildirimler beynin dinlenmesini engelliyor. Sürekli uyarı altında kalan sinir sistemi, gece boyunca gevşeyemiyor. Bu da hem stres seviyesini artırıyor hem de vücudun yenilenme sürecini yavaşlatıyor.
Uyku eksikliğinin dikkat dağınıklığı ve motivasyon düşüklüğüne neden olduğu, ertesi gün performans üzerinde olumsuz etkiler yarattığı da ifade ediliyor. Harvard araştırmacıları, uzun vadeli uykusuzluk sorununun bağışıklık sistemini zayıflattığını ve kalp-damar hastalıkları ile depresyon riskini artırdığını da raporlarına ekledi.
UZMANLARDAN KALİTELİ UYKU İÇİN ALTIN TAVSİYELER
Kaliforniya Üniversitesi’nden nörobilimci Dr. Matthew Walker, sağlıklı bir uyku için en etkili yöntemin teknolojiden uzak bir yatak odası düzeni olduğunu belirtiyor. Walker, telefonun gece boyunca yatağın yakınında bulunmaması gerektiğini, bunun uyku kalitesini artırmak için atılabilecek en basit ve etkili adım olduğunu ifade ediyor.
Uzmanlar, yatmadan en az bir saat önce ekran kullanımına son verilmesini öneriyor. Bu sayede vücut, melatonin üretimini yeniden dengeleyebiliyor. Ayrıca, telefonların “gece modu” veya “mavi ışık filtresi” seçenekleriyle kullanılması, etkilerin bir kısmını azaltabiliyor.
Uyku öncesinde kitap okumak, kısa bir meditasyon yapmak ya da sessiz bir ortamda gevşemek, beynin doğal uyku sinyallerini yeniden etkinleştiriyor. Yatak odasının tamamen karanlık, serin ve sessiz tutulması ise uzmanlara göre kaliteli bir uyku için vazgeçilmez koşullar arasında yer alıyor.
TÜRKİYE’DE DE YAYGIN BİR ALIŞKANLIK HALİNE GELDİ
Son yıllarda yapılan araştırmalar, Türkiye’de yetişkinlerin büyük bir bölümünün uyumadan hemen önce telefonlarına baktığını ortaya koyuyor. Bu durum, özellikle genç nüfus arasında bir “gece rutini” haline gelmiş durumda. Ancak uzmanlar, bu davranışın farkında olunmadan stres, yorgunluk ve uyku bozukluklarını tetiklediğini belirtiyor.
Uyku eksikliği nedeniyle sabahları yorgun uyanan, gün içinde dikkatini toplayamayan kişilerin oranında ciddi artışlar yaşandığı gözlemleniyor. Psikologlara göre, teknolojik uyarılara maruz kalmak sadece fiziksel değil, zihinsel bir bağımlılık da yaratıyor. Bu da uzun vadede hem ruhsal hem bedensel sağlığı tehdit eden bir döngüye dönüşüyor.
Uzmanlar, toplumun bu konuda bilinçlenmesi gerektiğini vurgularken, “uyku öncesi telefon detoksu” uygulamalarının giderek daha fazla önem kazandığını belirtiyor. Günün sonunda telefon yerine karanlığı tercih etmenin, sağlıklı bir yaşamın temel taşlarından biri olduğu hatırlatılıyor.
