Osmaniye merkezinde yer alan ve kentin en eski ibadethanelerinden biri olan Envar-ül Hamit Camii, yalnızca bir ibadethane değil, aynı zamanda Çukurova’nın bağımsızlık mücadelesine tanıklık etmiş tescilli bir tarih mirasıdır. 6 Şubat depremlerinin ardından, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından başlatılan kapsamlı restorasyon çalışmalarında sona yaklaşılırken, caminin güneyinde (kıble yönünde) bulunan Millî Mücadele Şehitliği kentin hürriyet hafızasını canlı tutmaya devam ediyor.
Tarihi Cami İşgal Karargahına Karşı Direnişin Merkezi Oldu
1890 yılında Hacı Hüseyin Efendi ile Hacı Baki Kırdök tarafından inşa ettirilen ve Sultan II. Abdülhamid’e atfen Envar-ül Hamit (Hamit’in Nurları) adını alan taş yapılı mabet, I. Dünya Savaşı sonrasında Çukurova’nın işgali sırasında kritik olayların merkezinde yer aldı.
1918-1920 yılları arasında Osmaniye’yi işgal eden Fransız kuvvetleri ve onlarla iş birliği yapan Ermeni lejyonerleri, stratejik konumu nedeniyle bu camiyi zaman zaman karargah ve gözetleme noktası olarak kullandı; minaresi ise makineli tüfek yuvası haline getirildi.
10-11 Nisan 1920 Osmaniye Baskını ve Çukurova Müfrezeleri
İşgal baskısının artması üzerine bölgedeki Kuvâ-yı Milliye teşkilatlanması hız kazandı. 10-11 Nisan 1920 gecesi, Türk müfrezeleri Osmaniye şehir merkezindeki işgal karargahına ve mevzilerine karşı geniş çaplı bir taarruz başlattı.
Şehir merkezinde sokak sokak süren, karargah binası ve cami etrafında yoğunlaşan bu çatışmalarda Türk direnişçiler canlarını ortaya koyarak düşmana ağır kayıplar verdirdi. Çatışmalar sırasında şehadete ulaşan yiğitler, caminin avlusundaki hazireye defnedildi.
Şehitlikte Kimler Yatıyor?
Resmî tescilli şehitlik alanında ve dikilen Şehitlik Abidesi etrafında, işgal günlerinde Osmaniye müdafaasında can veren dönemin önde gelen Kuva-yı Milliye kahramanları yatmaktadır:
- Kelcioğlu Ali: Osmaniye direnişinin simge isimlerinden olup şehir baskınında ön saflarda çarpışırken şehit düşmüştür.
- Palalı Süleyman: Fransız ve Ermeni işgalcilerine karşı verilen muharebede şehit olan yerel mücadelenin öncülerindendir.
- Şehit Arkadaşları: Baskın sırasında ve Çukurova genelindeki savunma hattında şehadete eren diğer Kuvâ-yı Milliyeciler de aynı hazirede ebedi istirahatgahlarındadır.
