Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı koordinasyonunda yürütülen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) çalışmalarında yeni bir aşamaya geçildi. İl ve ilçe bazında yürütülen etki analizlerinin ekim ayında tamamlanması öngörülürken, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın "yeni nesil sosyal destek modeli" olarak nitelendirdiği uygulamanın 2027 yılında ülke genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Sosyal yardım mekanizmasını fert başına asgari geliri garanti altına alacak şekilde yeniden tasarlamayı amaçlayan sistem kapsamında, ailelerin ekonomik durumlarının yanı sıra yaşadıkları bölgelerin öncelikleri de dikkate alınacak. Böylece tek tip yardım yerine hane ve bölge odaklı bir destek modeli uygulanacak.
VATANDAŞLIK MAAŞI (GETAD) KİMLERE VERİLECEK?
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'nin temel hedefi, geliri belirlenen eşiğin altında kalan dar gelirli hanelerin bütçesini desteklemek olacak. Hanelerde kişi başına düşen geliri belirli bir seviyenin üstüne çıkarmayı amaçlayan model, düşük emekli aylığı alan vatandaşlar ile ekonomik açıdan desteğe ihtiyaç duyan aileleri kapsayacak.
Ancak kesin hak sahibi listesi, uygulanacak olan net gelir sınırı ve başvuru sırasında aranacak belgeler henüz açıklanmadı. Hak sahibi olacak kişilere ilişkin kesinlistenin, uygulamanın yasal ve idari detayları tamamlandıktan sonra duyurulması bekleniyor.
DESTEK ÖDEMELERİ İL VE İLÇEYE GÖRE NASIL DEĞİŞECEK?
Yeni sistemde Türkiye genelinde her haneye aynı miktar veya aynı türde yardım verilmesi planlanmıyor. İl ve ilçe bazında sürdürülen analizlerin ardından bölgelerdeki hanelerin temel harcama kalemleri tespit edilecek. Antalya'daki bir hanenin ihtiyaç profili ile Hakkari'deki bir ailenin önceliklerinin ayrı değerlendirileceği modelde destekler nakdi ve ayni olarak çeşitlendirilecek.
Bu kapsamda öne çıkan başlıca destek kalemleri şunlar:
Kira desteği
Gıda desteği
Enerji desteği
Isınma desteği
Hangi haneye hangi desteğin aktarılacağı, gelir düzeyinin yanı sıra o bölgedeki yaşam maliyetine ve giderlerin aile bütçesindeki ağırlığına göre şekillenecek.
VATANDAŞLIK MAAŞI ÖDEMELERİ NE KADAR OLACAK, BAŞVURU ŞARTLARI NETLEŞTİ Mİ?
GETAD kapsamında hanelere yapılacak ödemelerin miktarına ilişkin kesinleşmiş bir rakam bulunmuyor. Her haneye sabit bir tutar ödenmesi yerine, ailenin gelir durumu ile yaşadığı bölgenin şartlarına göre farklılaşan tutarlar uygulanacak.
Şu aşamada vatandaşlık maaşı için açıklanmış resmi bir başvuru tarihi, başvuru kanalı veya herkes için geçerli tek bir ödeme tutarı yer almıyor. Başvuru koşulları ve gerekli belgeler sürecin netleşmesiyle birlikte kamuoyuna ilan edilecek.
GETAD NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
Sistemin altyapısını oluşturan il ve ilçe bazındaki etki analizlerinin ekim ayında tamamlanması planlanıyor. Analizlerin ardından 2027 yılı bütçesinin TBMM'deki görüşme süreci izlenecek. Bütçe sürecinin tamamlanmasıyla birlikte kaynak planlaması netleştirilecek ve ihtiyaç duyulması halinde yasal düzenleme adımları atılacak.
2026 yılı boyunca yürütülecek hazırlık ve pilot çalışmaların ardından Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'nin 2027 yılı itibarıyla ülke genelinde resmen uygulamaya alınması öngörülüyor.
