Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM), katılımcıların sistemden istedikleri tarihte ayrılabildiğini belirtiyor. Ayrılma talebi emeklilik şirketine ulaştıktan sonra süreç belgelerin gönderilmesi, imzalanması ve ödemenin yapılmasıyla ilerliyor. Sözleşmenin ilk 2 ayında kullanılabilen cayma hakkı ise ayrılmadan farklı kurallara bağlı.
BES İPTALİ NASIL YAPILIR?
BES'ten ayrılmak için sözleşmenin bulunduğu emeklilik şirketine başvuruluyor. Ayrılma talebi şirkete elektronik ortamda ya da yazılı olarak iletilebiliyor.
Emeklilik şirketi, talebin kendisine ulaşmasından itibaren 5 iş günü içinde katılımcıya Ayrılma Bilgi Formu, Ayrılma Talep Formu ve Hesap Bildirim Cetveli'ni gönderiyor. Bu belgelerde katılımcının BES hesabındaki birikim ve ayrılma işlemiyle ilgili bilgiler yer alıyor.
Katılımcının bu belgeleri imzalayıp emeklilik şirketinin belirttiği kanaldan geri iletmesi gerekiyor. Belgeler şirkete ulaştıktan sonra ödeme süreci başlıyor. Emeklilik şirketi, Ayrılma Talep Formu'nun kendisine ulaşmasından itibaren en geç 20 iş günü içinde, kesintiler ve stopaj düşüldükten sonra kalan tutarı katılımcının bildirdiği banka hesabına ödemekle yükümlü.
BES'TEN AYRILMA İLE CAYMA AYNI İŞLEM Mİ?
Katılımcıların, sözleşme teklifini imzalamasını ya da elektronik ortamda onaylamasını izleyen 2 ay içinde cayma hakkı bulunuyor. Cayma durumunda ödeme süreci ve uygulanabilecek kesintiler, ayrılma işleminden farklı kurallara tabi.
E-DEVLET'TEN BES İPTAL EDİLİR Mİ?
e-Devlet üzerinden BES bilgilerine ulaşılabiliyor. EGM'nin BES Mobil uygulamasına da e-Devlet kullanıcı bilgileriyle girilerek BES hesapları, birikimler, Devlet katkısı ve diğer sözleşme bilgileri takip edilebiliyor.
Ancak bilgileri görüntülemek ile sözleşmeyi sonlandırmak aynı işlem değil. EGM'nin güncel katılımcı rehberinde, BES'ten ayrılmak isteyenlerin emeklilik şirketine başvurması gerektiği belirtiliyor. Sözleşmenin iptali, ilgili emeklilik şirketinin sunduğu kanallar üzerinden tamamlanıyor. e-Devlet ise kişinin hangi BES sözleşmelerine sahip olduğunu ve BES kapsamındaki bilgilerini kontrol etmek için kullanılabiliyor.
SMS İLE BES İPTALİ NASIL YAPILIR?
SMS ile yapılabilecek işlemler emeklilik şirketinin sunduğu hizmetlere göre değişiyor. EGM'nin güncel bilgilendirmesinde, ayrılma talebinin elektronik ortamda iletilebildiği belirtiliyor. Emeklilik şirketi de Ayrılma Bilgi Formu, Ayrılma Talep Formu ve Hesap Bildirim Cetveli'ni, SMS bağlantısı da dahil olmak üzere elektronik iletişim araçlarıyla katılımcıya gönderebiliyor.
SMS ile gelen bağlantı, ayrılma için gerekli belgeleri ya da ilgili güvenli işlem ekranını açabiliyor. Ancak tüm emeklilik şirketlerinde geçerli tek ve ortak bir SMS iptal yöntemi bulunmuyor.
Katılımcının, SMS ile gelen bağlantının sözleşmesinin bulunduğu emeklilik şirketine ait olduğundan emin olması ve işlemi şirketin resmi kanallarından tamamlaması gerekiyor.
BES'TEKİ PARA NASIL ALINIR?
Birikimi almak için ayrılma talebinin emeklilik şirketine iletilmesi gerekiyor. Ayrılma Talep Formu imzalanıp şirkete ulaştırıldıktan sonra emeklilik şirketi, hesaptaki birikim üzerinden hesaplamaları yapıyor.
Ödenecek tutar; hesaptaki birikime, sistemde geçirilen süreye, Devlet katkısı hesabındaki hak ediş durumuna, fonların getirisine ve uygulanabilecek kesintilere göre değişiyor. Bu nedenle BES'ten ayrılan herkese aynı tutar ödenmiyor.
DEVLET KATKISINDA HAK EDİŞ NASIL HESAPLANIYOR?
Devlet katkısı hesabındaki tutarın hak ediş oranı, sistemde kalınan süreye göre değişiyor. En az 3 yıl sistemde kalanlar Devlet katkısı hesabındaki tutarın belirli bir bölümüne, daha uzun süre kalanlar ise daha yüksek oranlara hak kazanıyor. Emeklilik, vefat ya da maluliyet durumlarında Devlet katkısı hesabındaki tutarın tamamı hak ediliyor.
2026 yılı itibarıyla BES'te Devlet katkısı oranı yüzde 20 olarak uygulanıyor. Ancak ayrılma sırasında hesaptaki Devlet katkısının tamamının alınabilmesi, yalnız katkı payının yatırılmış olmasına bağlı değil. Sistemde geçirilen süreye ilişkin hak ediş koşulları da hesaba katılıyor.
BES'TEN AYRILIRKEN STOPAJ YÜZDE KAÇ?
BES'ten ayrılırken elde edilen getiri üzerinden gelir vergisi stopajı uygulanıyor. EGM'nin açıkladığı oranlar şöyle:
Sistemde 10 yıldan az kalanlar: yüzde 15
10 yıl sistemde kalıp emeklilik hakkı kazanmadan ayrılanlar: yüzde 10
Emeklilik hakkı kazanarak ya da vefat ve maluliyet gibi durumlarda ayrılanlar: yüzde 5
Stopaj, birikimin tamamından değil, getirinin vergilendirilmesine ilişkin tutar üzerinden hesaplanıyor.
BES İPTAL EDİLİNCE PARA İADESİ NE KADAR?
BES iptal edildiğinde herkes için geçerli tek bir iade tutarı yok. Ödeme; yatırılan katkı paylarına, fonların dönemsel değer değişimlerine, varsa Devlet katkısındaki hak edişe, sözleşmeye bağlı kesintilere ve ayrılma sırasında uygulanan stopaja göre belirleniyor.
Fonların değeri zaman içinde değişebildiği için hesapta görülen tutar ile ayrılma sonunda ödenen tutarın aynı olması zorunlu değil. EGM de BES birikimlerinin fon tercihlerine ve yatırım getirilerine göre değişebileceğini belirtiyor.
Sözleşmenin ilk yıllarında plan kapsamında giriş aidatı, yönetim gideri ve bazı durumlarda ara verme kesintisi uygulanabiliyor. Bu kesintilerin koşulları ve tutarları emeklilik planına göre değişiyor. Fon toplam gider kesintileri ise fon varlıklarından karşılanıyor ve fonun getirisini etkileyebiliyor.
Bu yüzden hesaba geçecek net tutar önceden tek bir rakam olarak verilemiyor. Kesin ödeme tutarı, ayrılma sırasında emeklilik şirketinin hazırladığı Hesap Bildirim Cetveli'nde ve ayrılma belgelerinde gösteriliyor.
