Next
Yıllık enflasyon ağustos ayında yüzde 31,51 olarak gerçekleşmişti. Peki, TÜİK eylül enflasyonu açıklandı mı?
EYLÜL AYI ENFLASYONU HANGİ GÜN AÇIKLANACAK?
TÜİK, eylül ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) verisini 5 Ekim Pazartesi günü açıklayacak. Bu veriyle hem tüketici fiyatlarının eylülde ne kadar değiştiği hem de yıllık enflasyon oranı kesinleşecek.
AĞUSTOS AYINDA ENFLASYON YÜZDE KAÇ OLDU?
TÜFE, ağustos ayında bir önceki aya göre yüzde 1,84 arttı ve yıllık enflasyon yüzde 31,51 oldu.
Ağustos itibarıyla TÜFE'deki artış geçen yılın aralık ayına göre yüzde 22,07'ye, on iki aylık ortalamalara göre ise yüzde 31,79'a ulaştı.
ENFLASYON NASIL HESAPLANIYOR?
Maaş zamlarından kiralara, pazardaki tezgahtan iğneden ipliğe her şeye yön veren enflasyon verileri her ayın başında Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanıyor. Kamuoyunda sıkça tartışılan, "Benim enflasyonum neden daha yüksek?" sorusuna yanıt arayan vatandaşlar ise bu hesaplamanın nasıl yapıldığını merak ediyor.
Peki, memur, emekli ve işçi maaşlarını doğrudan etkileyen enflasyon oranı nasıl hesaplanıyor? İşte o gizemli "Tüketici Sepeti" ve TÜİK’in fiyat toplama çarkının perde arkası...
Enflasyonun temel göstergesi olan Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), rastgele seçilen ürünlerle hesaplanmıyor. TÜİK, ülke genelindeki hanehalklarının harcama alışkanlıklarını ölçmek için devasa anketler düzenliyor. Halkın bütçesini en çok nereye harcadığı tespit ediliyor ve buna göre bir "Tüketici Sepeti" oluşturuluyor.
Sepette sadece ürünler değil, bu ürünlerin bütçedeki ağırlıkları da hayati önem taşıyor.
• Aslan payı gıda ve barınmada: Vatandaşın bütçesinde en büyük yer kaplayan gıda, kira, faturalar ve ulaştırma gibi temel kalemlerin sepetteki ağırlığı çok yüksektir.
• Ağırlık dengesi: Gıda fiyatlarındaki %10’luk bir artış, sepetteki ağırlığı çok daha düşük olan lüks bir tüketim maddesindeki ya da eğlence sektöründeki %50’lik artıştan çok daha fazla enflasyon yaratır.
Fiyatlar Nasıl Toplanıyor?
Sepet belirlendikten sonra TÜİK ekipleri için her ay hummalı bir çalışma başlıyor. Türkiye genelinde binlerce satış noktası (zincir marketler, semt pazarları, akaryakıt istasyonları, kuaförler, doktor muayenehaneleri ve e-ticaret siteleri) mercek altına alınıyor.
• Ayda binlerce veri: Her ay yüz binlerce fiyat tek tek sisteme kaydediliyor.
• Zamanlama: Taze meyve-sebze, akaryakıt gibi fiyatı çok hızlı değişen ürünlerin fiyatları ay içinde birkaç kez kontrol ediliyor. Diğer ürünlerin fiyatları ise ayın belirli günlerinde standart olarak derleniyor.
Enflasyon Nasıl Çıkıyor?
Toplanan bu fiyatlar, geçmiş yıllardaki temel referans fiyatlarıyla karşılaştırılıyor. Her ay ve her yıl sonu, iki dönem arasındaki endeks değişimi şu formülle hesaplanıyor:
Enflasyon Oranı (%) = [(Mevcut Ayın Endeksi - Önceki Ayın Endeksi) / Önceki Ayın Endeksi] x 100
Çıkan bu sonuç, çarşı pazardaki fiyat artış hızını, yani paranın satın alma gücünü ne kadar kaybettiğini ortaya koyuyor.
Vatandaşın Enflasyonu Neden Farklı Hissediliyor?
Sıkça dile getirilen "TÜİK’in enflasyonu ile benim mutfağımdaki enflasyon uyuşmuyor" eleştirisinin temel nedeni harcama kalıplarıdır. TÜİK, tüm Türkiye'nin ortalama harcamasını baz alırken; dar ve sabit gelirli bir vatandaşın maaşının neredeyse tamamı gıda ve kiraya gider. Eğer gıda ve kira fiyatları, sepetin genelinden daha hızlı yükseliyorsa, vatandaşın hissettiği kişisel enflasyon açıklanan resmi rakamın çok daha üzerinde olur.
